Rak pęcherzyka żółciowego

Informacje ogólne

Rak pęcherzyka żółciowego to rodzaj nowotworu złośliwego powstający w pęcherzyku żółciowym (małym gruszkowatym narządzie znajdującym się u człowieka po prawej stronie jamy brzusznej, pod wątrobą).

Pęcherzyk żółciowy jest częścią dróg żółciowych i pełni funkcję zbiornika żółci, produkowanej w wątrobie i koniecznej do emulgacji tłuszczów w przewodzie pokarmowym. Po wykryciu tłuszczów w dwunastnicy, pęcherzyk żółciowy otrzymuje sygnał molekularny powodujący jego rytmiczne skurcze, prowadzące do uwolnienia żółci do przewodu żółciowego wspólnego, skąd trafia ona ostatecznie do dwunastnicy. Proces ten jest niezwykle istotny dla zapewnienia odpowiedniego wchłaniania wykrytych tłuszczów oraz ze względu na fakt, że uwolnione sole kwasów żółciowych odgrywają kluczową rolę w usuwaniu bilirubiny (produktu rozpadu hemu hemoglobiny) z organizmu.

Rak pęcherzyka żółciowego to rzadko spotykana choroba. Większość wykrywanych nowotworów złośliwych tego narządu to gruczolakoraki, wywodzące się z komórek gruczołowych. Istnieją jednakże inne rodzaje raka, które należy wziąć pod uwagę.

Rodzaje raka pęcherzyka żółciowego

Lekarze dzielą raka pęcherzyka żółciowego na dwie podstawowe grupy:

  • Gruczolakoraki, stanowiące 90% zdiagnozowanych przypadków. Gruczolakorak brodawkowaty – lub po prostu rak brodawkowaty – to rodzaj gruczolakoraka pęcherzyka żółciowego, na który należy zwrócić szczególną uwagę. Podczas obserwacji pod mikroskopem można zauważyć, że komórki występujące w tym rodzaju raka pęcherzyka żółciowego układają się w charakterystyczne wypustki przypominające palce.
  • Inne rodzaje nowotworu złośliwego, takie jak rak gruczołowo-płaskonabłonkowy, rak płaskonabłonkowy, rak drobnokomórkowy czy mięsak, mogą rozwinąć się w pęcherzyku żółciowym, jednak nie są one często spotykane.

Czynniki ryzyka

Szereg czynników może zwiększać ryzyko zachorowania na raka pęcherzyka żółciowego. Niektóre z tych czynników można kontrolować, na przykład poprzez prowadzenie zdrowszego trybu życia, ale na inne pacjent nie ma wpływu – na przykład na obciążenie genetyczne.

  • Obecność kamieni żółciowych
  • Pęcherzyk porcelanowy
  • Płeć żeńska
  • Otyłość
  • Starszy wiek
  • Obecność torbieli dróg żółciowych
  • Nieprawidłowości w obrębie dróg żółciowych
  • Obecność polipów pęcherzyka żółciowego
  • Pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych
  • Przewlekłe zakażenie bakterią Salmonella
  • Obciążający wywiad rodzinny

Oznaki i objawy

Pomimo iż w większości przypadków rak pęcherzyka żółciowego nie daje żadnych objawów aż do momentu wystąpienia przerzutów uniemożliwiających wyleczenie, niektórzy pacjenci chorujący na raka pęcherzyka żółciowego mogą zaobserwować którekolwiek z następujących objawów:

  • Bóle brzucha, w szczególności w jego prawej górnej części
  • Wzdęcia jamy brzusznej
  • Świąd
  • Gorączkę
  • Utratę łaknienia
  • Utratę masy ciała bez odchudzania się
  • Nudności
  • Zażółcenie powłok skórnych i białek oczu (żółtaczkę)

Rokowanie

Podobnie jak w przypadku wielu innych rodzajów nowotworów złośliwych, efekty leczenia zależą od stadium choroby w momencie jej zdiagnozowania. Niestety u większości pacjentów cierpiących na raka pęcherzyka żółciowego rokowanie nie jest pomyślne. Jeżeli guz jest ograniczony do nabłonka wyścielającego pęcherzyk żółciowy, współczynnik 5-letniego przeżycia wynosi 80%. W momencie rozprzestrzenienia się nowotworu do mięśnia (I stadium), szanse na przeżycie 5 i więcej lat od diagnozy ma 50 na 100 pacjentów. Ze względu na trudności związane z wykrywaniem tego rodzaju raka, jedynie niewiele ponad 25 na 100 osób przeżyje 5 lub więcej lat od postawienia diagnozy. W przypadku III lub IV stadium, jedynie 10 na 100 pacjentów ma szansę na przeżycie 5 lub więcej lat.

Diagnostyka raka pęcherzyka żółciowego

UWAGA: WCZESNE WYKRYCIE RAKA JEST KLUCZOWE – POSTAWIENIE PRAWIDŁOWEJ DIAGNOZY WE WCZESNYM STADIUM, PRZED ROZROŚNIĘCIEM LUB ROZPRZESTRZENIENIEM SIĘ ZMIAN, ZWIĘKSZA SZANSE NA SKUTECZNE LECZENIE. W PRZYPADKU WYSTĘPOWANIA PRZERZUTÓW LECZENIE STAJE SIĘ TRUDNIEJSZE, A OGÓLNE SZANSE PACJENTA NA PRZEŻYCIE SĄ O WIELE NIŻSZE.

Stan wiedzy

Podczas diagnostyki raka pęcherzyka żółciowego wykorzystywane są różne metody, takie jak badania krwi, mające na celu dokonanie oceny funkcjonowania wątroby, lub badania obrazowe. Niestety procedury te nierozerwalnie wiążą się z pewnymi ograniczeniami: po pierwsze, narząd ten znajduje się głęboko wewnątrz ciała, co utrudnia dostrzeżenie nowotworu; po drugie, wiarygodność badań krwi wskazanych powyżej jest niewystarczająca i z tego względu nie powinny być one brane pod uwagę podczas stawiania diagnozy.

Podsumowując, obecnie nie jest możliwe poprawne zdiagnozowanie raka pęcherzyka żółciowego na wczesnym etapie choroby ze względu na opisane wyżej ograniczenia. Ten typ nowotworu złośliwego jest zazwyczaj wykrywany dopiero po osiągnięciu przez niego rozmiarów wywołujących oznaki lub objawy.